ജീവിതം അനവധി സ്വരങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്ന ഒരു സ്വരലയമാണ്. ആ സ്വരൈക്യത്തില്‍ ചിലപ്പോള്‍ ചില അപസ്വരങ്ങളും കടന്നു വരാറുണ്ട്. ചില സന്ദര്‍ഭങ്ങളില്‍ ഈ സ്വരങ്ങള്‍ കഠിനവും ഉച്ചത്തിലുള്ളതുമായി നമ്മുടെ മനസ്സില്‍ മുഴങ്ങി കേള്‍ക്കും. ജീവിതമാകുന്ന സംഗീതത്തിന്റെ സമഗ്രതയ്ക്ക് ഇത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഒരു രാഗലയം ഒരൊറ്റ സ്വരത്തില്‍ നിന്നല്ല, മറിച്ച് ഒരുമിച്ച് ഇഴചേര്‍ന്ന എണ്ണമറ്റ സ്വരങ്ങളില്‍ നിന്ന് ജനിക്കുന്നതുപോലെ, അനുഭവങ്ങളുടെയും വികാരങ്ങളുടെയും നിമിഷങ്ങളുടെയും സമ്പന്നമായ ഒരു ഇടപെടലിലൂടെയാണ് ജീവിതം വികസിക്കുന്നത്. ദുഃഖമില്ലാതെ സന്തോഷം നിലനില്‍ക്കില്ല; ശബ്ദം കാരണം നിശബ്ദതയ്ക്ക് ആഴമേറുന്നു; ചലനത്തിന് വിപരീതമായി നിശ്ചലത അര്‍ത്ഥവത്താകുന്നു.
ഈ സ്വരസമന്വയത്തില്‍, സ്വരാരോഹണങ്ങളുണ്ട് – ആവേശത്തിന്റെയും നേട്ടത്തിന്റെയും ആഘോഷത്തിന്റെയും നിമിഷങ്ങള്‍ – നമ്മെ പൂര്‍ണ്ണതയിലേക്ക് ഉയര്‍ത്തുന്നു. ശൂന്യമായി തോന്നാമെങ്കിലും, വാസ്തവത്തില്‍, ആഴത്തില്‍ ആവശ്യമുള്ള ഇടവേളകളും ഉണ്ട് – അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെയും കാത്തിരിപ്പിന്റെയും നഷ്ടത്തിന്റെയും സമയങ്ങള്‍. ഈ ഇടവേളകളില്ലെങ്കില്‍, സംഗീതം വെറും ശബ്ദമായി മാറും. ഈ ശാന്തമായ ഇടവേളകളിലാണ് നമ്മള്‍ സ്വയം ഒത്തുകൂടുന്നത്, കൂടുതല്‍ ആഴത്തില്‍ കേള്‍ക്കുന്നത്, ഉള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ താളങ്ങള്‍ വീണ്ടും കണ്ടെത്തുന്നത്. ഇവയെല്ലാം നമ്മുടെ മനസ്സ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആഗ്രഹത്തിന്റെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും, വിധിയുടെയും ഭയത്തിന്റെയും ആസക്തിയുടെയും നിയന്ത്രണവൃത്തിയുടെയും സ്വരഭ്രംശങ്ങളാണ്. ഇവയ്ക്കിടയില്‍, നാം ശ്രദ്ധിക്കാതെ പോകുന്ന ഒരു സ്വരമുണ്ട്. അത് സ്വീകാര്യതയുടേതാണ്. ആ സ്വരം നിരന്തരം ജീവിത യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഓടിയോളിക്കുവാന്‍ നമ്മോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന ശബ്ദമല്ല; ഇപ്പോള്‍ ഉള്ള എന്തിനെയും നിഷേധിക്കാതെ നിരീക്ഷിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും നിര്‍മ്മലവും മൃദുവുമായ സ്വീകാര്യതയുടെ നിശ്ശബ്ദമായ സ്വരമാണത്. സ്വീകാര്യത പിറക്കുന്നിടത്ത് മനസ്സ് അതിന്റെ സങ്കുചിതത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു ആകാശം പോലെ വിശാലമാകുന്നു. അപ്പോള്‍ സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ അവിടെ സ്വയം ശമിക്കുന്നു. അവിടെ ജീവിതം ഒരു പ്രശ്‌നമായി അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല, മറിച്ച് ശാന്തമായി ഒഴുകുന്ന ഒരു യാഥാര്‍ത്ഥ്യമായി അത് നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടും. ആ നിശ്ശബ്ദസ്വരത്തിലാണ് ജീവിതത്തിന്റെ ആഴമുള്ള സൗന്ദര്യം നമ്മോടു മന്ത്രിക്കുന്നത്.
ജീവിതമാകുന്ന സംഗീതത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയുള്ള ശ്രോതാക്കളാകുവാന്‍ അവധാനത നമ്മെ ക്ഷണിക്കുന്നു. മനസ്സില്‍ ഉയര്‍ന്നുവരുന്ന സ്വരങ്ങളെ വിധിക്കുകയോ, ചെറുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനുപകരം, ഒരു വലിയ ഐക്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി അതിനെ ഓരോ നിമിഷവും നാം കേള്‍ക്കുവാന്‍ ശ്രമിക്കുക. ചിന്തകളുടെ ഉയര്‍ച്ചയും താഴ്ചയും, വികാരങ്ങളുടെ മാറുന്ന സ്വരങ്ങളും, അവയ്ക്കിടയിലുള്ള നിശബ്ദ ഇടങ്ങളും നാം ശ്രദ്ധിക്കുമ്പോള്‍, ശബ്ദത്താല്‍ വലയുന്നതില്‍ നിന്ന് സംഗീതത്തെ വിലമതിക്കുന്നതിലേക്ക് നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ നീങ്ങുന്നു.
ജീവിതത്തെ ഒരു സംഗീതസമന്വയമായി നാം സ്വീകരിക്കുമ്പോള്‍, ഓരോ സ്വരത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുവാന്‍ നാം ഇനി സമയം പാഴാക്കേണ്ടതില്ല. പകരം, നമ്മള്‍ സജീവമായി ഈ സംഗീത വിരുന്നില്‍ പങ്കെടുക്കുവാന്‍ പഠിക്കുന്നു. ചിലപ്പോള്‍ നാം ഈ നാദലയം നയിക്കുന്നു, ചിലപ്പോള്‍ പിന്തുടരുന്നു, എപ്പോഴും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. സാവധാനം എല്ലാറ്റിന്റെയും അര്‍ത്ഥം ഒരൊറ്റ ശബ്ദത്തില്‍ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നില്ലെന്ന് നാം മനസ്സിലാക്കുന്നു. മറിച്ച് എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും ഒന്നുചേര്‍ന്ന് പൂര്‍ണ്ണവും സജീവവും അഗാധവുമായ എന്തെങ്കിലും സൃഷ്ടിക്കുനിന്നുവെന്ന് എപ്പോഴും നാം തിരിച്ചറിയുന്നു.
